ارتباط آسترولوژی با بازارهای مالی در سال های اخیر موضوع برخی پژوهش های دانشگاهی بوده است. بررسی داده های بورس ۴۸ کشور، مطالعه اثر چرخه های ماه بر بازده سهام و تحقیقات جدید درباره رجعت عطارد نشان می دهند که میان بعضی رویدادهای نجومی، باورهای سرمایه گذاران و رفتار بازار، ارتباط های آماری قابل مطالعه وجود دارد. اما این یافته ها تا چه اندازه کاربردی هستند؟ برای پاسخ، علاوه بر بررسی پژوهش ها، داده های شش سال اخیر بیت کوین را نیز به صورت مستقل تحلیل کرده ایم.
ستاره شناسی و آسترولوژی مالی چه تفاوتی دارند؟
ستاره شناسی (Astronomy) علمی است که حرکت سیارات، ستارگان و دیگر اجرام آسمانی را با استفاده از فیزیک و ریاضیات مطالعه می کند.
در مقابل، آسترولوژی (Astrology) به بررسی و تفسیر ارتباط موقعیت اجرام آسمانی با رویدادهای انسانی می پردازد.
آسترولوژی مالی (Financial Astrology) نیز رویکردی است که چرخه های نجومی، فازهای ماه و موقعیت سیارات را در ارتباط با تحولات بازارهای مالی بررسی می کند.
نکته جالب این است که زمان رویدادهای نجومی را می توان با دقت محاسبه کرد. به همین دلیل، بررسی ارتباط احتمالی آنها با داده های تاریخی بازار، امکان پذیر است.
پژوهش های علمی درباره آسترولوژی و بازارهای مالی
پژوهش سال ۲۰۰۶؛ ارتباط چرخه ماه با بورس ۴۸ کشور
در پژوهشی با عنوان «Are Investors Moonstruck? Lunar Phases and Stock Returns» که سال ۲۰۰۶ در Journal of Empirical Finance منتشر شد، محققان داده های بازار سهام ۴۸ کشور را بررسی کردند.
نتایج نشان داد که در دوره مورد مطالعه، میانگین بازده سهام در روزهای نزدیک به ماه نو بیشتر از روزهای نزدیک به ماه کامل بوده است.
اختلاف بازده دو سبد جهانی بررسی شده، در مقیاس سالانه حدود ۳ تا ۵ درصد گزارش شد.
این نتیجه نشان داد که ارتباط چرخه های ماه و رفتار بازار می تواند موضوع یک بررسی آماری جدی باشد؛ هرچند این عدد به معنای سود تضمینی یک روش معاملاتی نیست.
پژوهش سال ۲۰۱۱؛ بررسی ۶۲ شاخص بورس
مطالعه دیگری در سال ۲۰۱۱ داده های ۶۲ شاخص سهام بین المللی را از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۸ بررسی کرد.
نتایج این تحقیق نیز شواهدی از ارتباط ماه نو با بازده سهام ارائه داد، اما اثر عمومی و یکسانی برای ماه کامل مشاهده نشد.
مقایسه این دو تحقیق یک نکته مهم دارد: نتایج مرتبط با چرخه های زمانی ممکن است با تغییر بازار، دوره بررسی یا روش آماری متفاوت باشند. به همین دلیل، آزمایش دوباره یک الگو با داده های جدید اهمیت زیادی دارد.
پژوهش سال ۲۰۲۶؛ رجعت عطارد و رفتار سرمایه گذاران
در پژوهش «Cultural Beliefs and Equity Prices» که در سال ۲۰۲۶ در Journal of Banking & Finance منتشر شد، محققان شاخص های بورس ۴۸ کشور را بررسی کردند.
آنها دریافتند که بازده سهام در دوره های رجعت عطارد (Mercury Retrograde)، در مقیاس سالانه، حدود ۳.۴۷ درصد کمتر از سایر دوره ها بوده است.
اما مهم ترین بخش این تحقیق به اقتصاد رفتاری مربوط می شود.
پژوهشگران شواهدی یافتند که نشان می دهد باورهای فرهنگی مرتبط با رجعت عطارد می توانند بر احساسات سرمایه گذاران تاثیر بگذارند و از این مسیر با تغییر قیمت دارایی ها ارتباط پیدا کنند.
به عبارت دیگر، حتی باورهای مربوط به رویدادهای نجومی نیز ممکن است از طریق رفتار جمعی انسان ها، پیامدهای اقتصادی قابل اندازه گیری داشته باشند.
چرا چرخه های زمانی در تحلیل بازار اهمیت دارند؟
بازارهای مالی فقط تحت تاثیر قیمت و حجم معاملات قرار ندارند. انتظارات، رفتار جمعی، اخبار اقتصادی و زمان وقوع رویدادها نیز در تصمیم های سرمایه گذاران نقش دارند.
چرخه های نجومی یک ویژگی مشخص دارند: تاریخ وقوع آنها از قبل قابل محاسبه است.
برای مثال، فاصله متوسط میان دو ماه نو حدود ۲۹.۵۳ روز است. تحلیلگر می تواند تاریخ ماه نو و ماه کامل را روی نمودار مشخص کند و سپس رفتار قیمت را در آن بازه ها با سایر روزها مقایسه کند.
البته هر رابطه آماری باید جداگانه بررسی شود. ممکن است الگویی در بازار سهام مشاهده شود، اما در بازار طلا، فارکس یا بیت کوین نتیجه متفاوتی داشته باشد.
در آکادمی مارول نیز اقتصاد، بازارهای مالی و ستاره شناسی در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گرفته اند. مطالعه این حوزه ها می تواند به شناخت دیدگاه های مختلف درباره زمان، تحلیل بازار و رفتار سرمایه گذاران کمک کند.
آیا چرخه ماه بر بیت کوین تاثیر دارد؟ تحلیل اختصاصی شش ساله
برای بررسی کاربرد این موضوع در بازار ارزهای دیجیتال، داده های واقعی بیت کوین را از ابتدای سال ۲۰۲۰ تا پایان سال ۲۰۲۵ تحلیل کردیم.
روش بررسی به این صورت بود:
داده قیمت روزانه بیت کوین از مجموعه Coinbase در پایگاه FRED استخراج شد.
تاریخ ماه نو و ماه کامل با محاسبات نجومی مشخص شد.
بازده روزانه در بازه سه روز قبل تا سه روز بعد از هر رویداد محاسبه شد.
میانگین بازده این دو گروه با یکدیگر مقایسه شد.
پس از کنار گذاشتن داده ناقص و بازده روز بعد آن، ۲۱۸۹ بازده روزانه معتبر در تحلیل باقی ماند.
نتیجه واقعی بررسی بیت کوین
بازه زمانی
تعداد روز
میانگین بازده روزانه
اطراف ماه نو
۵۱۸
۰.۱۰۵٪+
اطراف ماه کامل
۵۱۶
۰.۰۶۵٪+
سایر روزها
۱۱۵۵
۰.۲۴۱٪+
در کل این دوره، میانگین بازده بیت کوین در روزهای نزدیک به ماه نو حدود ۰.۰۴ واحد درصد بیشتر از روزهای نزدیک به ماه کامل بود.
اما یک یافته مهم دیگر نیز وجود داشت.
در سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲، اختلاف میانگین بازده به نفع ماه نو بود. در مقابل، در سال های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، جهت این اختلاف تغییر کرد و میانگین بازده اطراف ماه کامل بالاتر رفت.
در آزمون آماری اکتشافی با جابه جایی زمانی داده ها نیز اختلاف کل دوره معنادار نبود (p≈۰.۷۴). محدود کردن بازه بررسی به یک روز قبل و بعد از فازهای ماه هم نتیجه معناداری ایجاد نکرد.
از این آزمایش چه نتیجه ای می گیریم؟
این بررسی نشان داد که می توان یک فرضیه مرتبط با چرخه های نجومی را به کمک داده های واقعی بازار آزمایش کرد.
اگرچه در کل دوره اختلاف کوچکی میان بازده روزهای نزدیک به ماه نو و ماه کامل وجود داشت، تغییر جهت آن در دوره های مختلف نشان می دهد که در این نمونه، الگوی پایدار و قابل اتکایی برای معامله بیت کوین شناسایی نشده است.
این نتیجه به معنای بی فایده بودن بررسی چرخه های زمانی نیست؛ بلکه نشان می دهد هر الگوی احتمالی باید برای دارایی و دوره موردنظر به صورت مستقل آزمایش شود.
روش شناسی: قیمت های روزانه از سری CBBTCUSD پایگاه FRED و تاریخ فازهای ماه از محاسبات نجومی استخراج شده اند. تاریخ فازها بر مبنای UTC و قیمت های FRED بر مبنای زمان ثبت داده Coinbase هستند. آزمون انجام شده اکتشافی است و عوامل اقتصادی و معاملاتی را به طور کامل کنترل نمی کند.
آموزش ستاره شناسی، اقتصاد و چرخه های بازار در آکادمی مارول
بررسی چرخه های زمانی یکی از موضوعاتی است که می تواند در کنار تحلیل اقتصادی و شناخت رفتار بازار مطالعه شود.
در بخش دوره های آکادمی مارول، دوره «ستاره شناسی و اقتصاد» با تدریس آرش مهدی نژاد ارائه شده است.
این برنامه آموزشی طبق اطلاعات منتشر شده در سایت آکادمی، شامل ۲۵۰ جلسه و ۳۵۰ ساعت آموزش است و موضوعاتی مانند ستاره شناسی، آسترولوژی، اقتصاد کلان، تحلیل بازار، مدیریت سرمایه و روش های تحلیل زمانی از جمله روش گن را پوشش می دهد.
سرفصل های دوره از مباحث پایه آغاز می شوند و تا موضوعات تخصصی تر ادامه پیدا می کنند. این تنوع برای علاقه مندانی که می خواهند اقتصاد و بازارهای مالی را در کنار چرخه های زمانی و دیدگاه های مختلف تحلیل مطالعه کنند، قابل بررسی است.
جمع بندی؛ از پژوهش های نجومی درباره بازار چه می آموزیم؟
مطالعات دانشگاهی نشان داده اند که چرخه های ماه و باورهای مرتبط با حرکت سیارات می توانند با برخی الگوهای آماری بازار سهام و رفتار سرمایه گذاران ارتباط داشته باشند.
با این حال، بررسی اختصاصی شش سال داده بیت کوین در این مقاله نشان داد که مشاهده اختلاف بازده در یک دوره، لزوما به معنای وجود یک الگوی معاملاتی پایدار نیست.
مهم ترین ارزش این پژوهش ها، کمک به شناخت رابطه زمان، باورهای جمعی و رفتار بازار و تبدیل فرضیه ها به پرسش های قابل آزمایش است. ترکیب این نگاه با اقتصاد کلان، تحلیل داده و مدیریت ریسک می تواند به تصمیم گیری آگاهانه تر در بازارهای مالی کمک کند.